English
Michel van der Aa: Księga niepokoju

Das Buch der Unhrue / The Book of Disquiet

Opera Wrocławska, niedziela 1 sierpnia 2010, godz. 20.30

Kup bilety

Głównym partnerem wydarzenia jest Opera Wrocławska


Partenerem wydarzenia jest Ambasada Holandii

 

Wydarzeniem specjalnym 10. MFF ENH we Wrocławiu będzie spektakl światowej sławy holenderskiego kompozytora, twórcy oper Michela van der Aa - Księga niepokoju, adaptacja prozy portugalskiego modernisty Fernando Pessoi. Spektakl powstał jako produkcja holendersko-austriacka na zamówienie Linz - Europejskiej Stolicy Kultury 2009, gdzie miał swoją premierę. Obejrzeli go również widzowie w Niemczech, Holandii i Portugalii.

Melancholijny strumień świadomości Bernardo Soaresa, pomocnika księgowego z Lizbony jest punktem wyjścia dla hipnotycznego muzyczno-filmowo-teatralnego widowiska. Księga niepokoju to kolejny interdyscyplinarny projekt van der Aa po międzynarodowych sukcesach oper One i After Life, odkąd w kręgu jego twórczych zainteresowań znalazły się, oprócz muzyki i reżyserii teatralnej, techniki filmowe. Wykształcony w Europie w dziedzinie kompozycji i reżyserii dźwięku, studiował film w Nowym Jorku. W jego spektaklach różne formy ekspresji splatają się w mozaikowej strukturze całości. Przestrzenie wirtualne i realne, dramaturgia sceniczna i filmowa, dźwięki grane na żywo przez orkiestrę i generowane elektronicznie składają się na doskonały przykład Gesamtkunstwerk.

Księga niepokoju, na podstawie której van der Aa stworzył libretto swojego operowego spektaklu - "absurdalna i bezużyteczna" jak pisał o niej sam Pessoa - stanowi połączenie intymnego dziennika z prozą poetycką. Złożona z notatek słynnego Portugalczyka spisanych między 1929 a 1934 rokiem, wydana wiele lat po jego śmierci, stała się światowym bestsellerem. Zawiera myśli, paradoksy, figury retoryczne, marzenia i sny podsycane egzystencjalnym niepokojem człowieka, który zamiast życia wybiera twórczość. Narratora Księgi... zagra u van der Aa znakomity aktor Klaus Maria Brandauer, odtwórca ról kontrowersyjnych bohaterów trylogii Istvána Szabó: Hendrika Hofgensa - Mefista, pułkownika Redla czy Hanussena. Obok niego we fragmentach wideo wystąpią portugalscy aktorzy: Ana Moura, João Reis, Sara Ramadinha Pereira, David Pereira, Rogério Tavares, Miguel Corte-Real. Kompozycja van der Aa zostanie wykonana przez niemiecką orkiestrę musikFabrik, jeden z wiodących europejskich zespołów, specjalizujących się w wykonaniach muzyki współczesnej.

 

Michel van der Aa jest w tej chwili najbardziej rozchwytywanym kompozytorem holenderskim. Urodził się w 1970 roku w rodzinie muzyków. Jego ojciec był dyrygentem i kompozytorem, matka - amatorską śpiewaczką. W wieku 10 lat Michel rozpoczął naukę gry na gitarze klasycznej. Po skończeniu szkoły rozpoczął studia z reżyserii dźwięku w Królewskim Konserwatorium w Hadze. Jako dwudziestotrzylatek rozpoczął studia z kompozycji pod kierunkiem Diderika Wagenaara, które kontynuował u Giliusa van Bergeijka oraz Louisa Andriessena. W 1999 roku jego utwór Between został wyróżniony prestiżową nagrodą Gaudeamus, inny - Attach - nagrodą Amsterdam Fund for the Arts w 2000 roku. Po sukcesie Preposition Trilogy (2001) Michel van der Aa wyjechał do Nowego Jorku, by przez rok studiować film w New York Film Academy. Wziął też udział w laboratorium reżyserii scenicznej w Lincoln Center Theater Director.

Opery Michela van der Aa:

Writing to Vermeer (1999)

Vuur (2001)

One (2002)

After Life (2006)

The Book of Disquiet (2008)

strona Michela van der Aa

 

Fernando Pessoa (1888 - 1935) należy do największych i najczęściej tłumaczonych poetów XX wieku. Fernando António Nogueira Pessoa urodził się w Lizbonie, dzieciństwo spędził w południowoafrykańskim Durbanie, gdzie jego ojczym był portugalskim konsulem. Jako siedemnastolatek samotnie powrócił do Lizbony i przez następne 30 lat prawie jej nie opuszczał. Po nieudanej próbie założenia małej drukarni zaczął pracować w firmach handlowych jako tłumacz korespondencji w języku angielskim i francuskim. Współpracował z licznymi czasopismami. Z Almedą Negreirosem i Mário de Sá Carneiro założył ważne dla współczesnej literatury portugalskiej pismo literackie Orpheu. Pod wpływem niemieckiego ekspresjonizmu, futuryzmu Marinettiego i francuskiej awangardy stworzył prąd interseccionismo (krzyżowanie się krajobrazów, przeszłości z teraźniejszością, rzeczywistości ze snami). Jego przykładem jest seria poematów pt.: Chuva Obliqua (Skośny deszcz).

Pessoa stworzył sobie kilku fikcyjnych heteronimów: Álvaro de Camposa, Ricardo Reisa, Alberto Caeiro, Bernardo Soaresa. Z każdym nazwiskiem, którym sygnował publikacje, skojarzone były konkretne cechy - literacka maniera, wygląd, temperament, poglądy i wyznawana filozofia. Publikował wiersze również pod własnym nazwiskiem.

Pessoa prowadził życie bardzo czynne, choć najchętniej poświęcał się pisaniu. Był znany w środowisku intelektualistów w Lizbonie, w 1927 roku poeci drugiej fazy modernizmu okrzyknęli go mistrzem. W jego życiu pojawiła się jedna kobieta - Ofélia de Queirós. Poznali się w 1920 roku, w biurze handlowym, w którym dziewiętnastoletnia Ofélia była maszynistką, znającą języki obce. Przyjaźń między nimi trwała od marca do listopada, pisywali do siebie listy miłosne (wydane w 1978 roku). Choroba Fernanda i depresja, w jaką popadł, przerwała miłosną przygodę. Ponownie zaczęli się spotykać w 1929 roku, jednak dwa lata później w ostatnim liście Pessoa wyjaśnia Ofélii, że miłość jest uczuciem zbyt absorbującym, by mógł pogodzić ją z tym, co uważa za najważniejsze w życiu: ze swoją twórczością.

Jedyną publikacją książkową wydaną za życia poety było Mensagem (Przesłanie). Opus magnum Pessoi, napisane przez heteronima Bernardo Soaresa, to Livro do Desassossego (Księga Niepokoju) wydana dopiero w 1982 roku, prawie 50 lat po śmierci autora. Pierwszy tom poezji ukazał się w 1942 roku. Od tego czasu wydaje się nieprzerwanie wszystko, co Pessoa napisał.

Księga niepokoju została w Polsce opublikowana przez wydawnictwo Czytelnik w 1995 roku (przekład Janiny Z. Klawe), a następnie w rozszerzonej wersji przez Świat Literacki w 2007 (przekład Michała Lipszyca).

Księga niepokoju (GW)

 

Kurator Marta Keil

Producent wykonawczy Grażyna Górka

Producent Kostas Georgakopulos


Opera współczesna "Księga niepokoju" jest realizowana w ramach projektu pn. „Wydarzenia muzyczno-teatralne 10-tej jubileuszowej edycji Międzynarodowego Festiwalu Filmowego ERA NOWE HORYZONTY (MFF ENH) we Wrocławiu". Projekt ubiega się o dofinansowanie przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013.

Fundusze Europejskie - dla rozwoju Dolnego Śląska
Moje NH
Strona archiwalna 10. edycji (2010 rok)
Przejdź do strony aktualnej edycji festiwalu:
www.enh.pl
Nawigator
Lipiec-sierpień 2010
PWŚCPSN
192021 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1
Skocz do cyklu
Szukaj
filmu / reżysera / koncertu:
OK
Indeks A-Zscena muzyczna
© Stowarzyszenie Nowe Horyzonty 2007-2010
festiwal@enh.pl
www.enh.pl
realizacja: Pracownia Pakamera